Is mijn partner autistisch of een narcist?

Is mijn partner autistisch of een narcist?

Autistische partner of narcistische persoonlijkheid?

Regelmatig krijg ik de vraag van partners “ Heeft mijn partner autisme of is hij /zij een narcist?” Partners voelen zich klem zitten in de relatie en hebben op internet gezocht naar de antwoorden op belangrijke relatievragen. Onder deze vraag zit dan vaak een complexe en dringende hulpvraag met veel onzekerheid en twijfel over de voortzetting van de relatie. Aanleiding tot het zoeken naar hulp is het gevoelde gebrek aan intimiteit en begrip in de partnerrelatie en wanneer de kinderen klachten of gedragsproblemen ontwikkelen. Doorgaan met de relatie? Maar hoe dan? Hoe maak je het onderscheid tussen autisme en een narcistische persoonlijkheidsstoornis? Krijg meer inzicht over de grote verschillen tussen autisme en narcisme.

Waarom die verwarring tussen autisme en een narcistische persoonlijkheidsstoornis?

De verwarring zit vooral in de “schijnbaar logische” vergelijking met het gedrag tussen mensen met autisme en narcisme. Omdat iemand met autisme zich net als een narcist minder goed of zeer slecht in de partner en de kinderen kan verplaatsen en botte gevoelloze opmerkingen kan maken en heftig agressieve ontladingen kan hebben. Terwijl het zelfinzicht over het effect van dit gedrag op de ander heel beperkt kan zijn en daarom zeer gevoelloos kan overkomen. Het wederzijds begrip ontbreekt! Zo kan het zijn dat jij na een incident dagen van streek bent, terwijl je partner de andere dag kan reageren alsof er niets gebeurd is.  Dan voel jij je totaal niet begrepen, terwijl je partner niet begrijpt waarom jij afstand neemt. Dit onbegrip maakt de eenzaamheid voor jullie beiden alleen nog maar erger. Echter de intenties tussen een mens met autisme en en een narcist zijn totaal anders. Hoe kun je dit verschil onderscheiden?

Autisme is een complex beeld

Autisme is complex 

Er is geen complexer en gedifferentieerder beeld dan Autisme. Het is dan ook niet verwonderlijk dat veel mensen in verwarring raken over wat er nu met de partner aan de hand is. Graag belicht ik een aantal specifieke verschillen en ik hoop dat je hierdoor meer vat krijgt op wat er speelt in jouw relatie. 

Intelligentieverschillen bij autisme

Zo is de intelligentie vaak zeer disharmonisch op deelgebieden en de karakterologische verschillen kunnen groot zijn. Zo kan bij Asperger de intelligentie en de taalontwikkeling uitstekend zijn. En zit er onder het autisme vaak juist een hoog sensitief mens. De verwarring zit‘m vooral in de grillige gedragspatronen bij autisme zoals bij PDD-NOS met gedrag dat kan lijken op narcisme maar die een geheel andere oorzaak en intentie hebben dan bij een narcistische partner. De relationele dynamiek is totaal anders en voelt ook heel anders dan bij een narcistische partner. Zo kun je een warm gevoel behouden bij een autistische partner “ Ik weet dat hij dit niet expres doet”. Terwijl je bij een narcistischer partner continu het gevoel hebt dat je op je hoede moet zijn voor een volgende uitdaging, manipulatie of vernedering. De relationele gevoelstemperatuur is dan ook een belangrijke thermometer voor jezelf om het onderscheid te kunnen maken.

Voorbehoud : Onderstaand onderscheid is uitsluitend een gegeneraliseerd kader om de verschillende gedragspatronen wat beter te kunnen onderscheiden, maar voldoet zeker niet aan de uniciteit van elk individu met autisme!

Het introverte geremde type met autisme

In de praktijk zie ik zeer verschillende uitingsvormen bij autisme. Van een stil sensitief, schuchtere en in de psychomotoriek geremde partner, vaak star denkend, rigide in eigen overtuigingen en soms met dwangmatige trekken. Iemand met een introverte vorm van autisme kan van binnen veel spanning opbouwen zonder dat je daar als partner erg in hebt. Een man komt vermoeid van zijn werk en moet zich eigenlijk even terugtrekken maar wil aan de eisen van het gezinsverband voldoen, maar explodeert plots. Terwijl niemand daar wat van begrijpt! En als deze agressieve ontladingen regelmatig voorkomen dan geeft dit veel emotionele schade in de relatie. Mensen met hoger autisme weten wel dat zij tekort schieten in hun sociaal-emotionele bagage. Zo hoor ik vaak van de stille onmacht en lijdensdruk, niet te kunnen voldoen aan de wensen van de partner en het gezin. Uit een grote onmacht komt ook wel eens automutilatie voor ( zelfverwonding door zichzelf met het hoofd of een vuist tegen de muur te slaan). Iemand met autisme kan lijden onder het eigen tekort terwijl de lijdensdruk bij een narcist totaal ontbreekt.

Het drukke ontremde type met autisme

Of juist een ontremde ADHD type met veel drukte en botheid tot scheldpartijen toe. En een beperkte sociale inschatting in het effect van het eigen gedrag op anderen. Zo ontmoette ik eens een stel waarvan de autistische man zijn personeel verrot schold, terwijl de partner het aan de keukentafel weer recht praatte. Zijn trouwe medewerkers wisten inmiddels wel hoe hij kon reageren en namen dit inmiddels met een korrel zout. En keken hier doorheen  en zagen ook zijn goede kanten.

Relatieproblemen bij autisme

Relatieproblemen zijn dan ook onvermijdelijk. Regelmatig zie ik het verdriet en de machteloosheid bij beide partners met de sterke wens tot een stabiele en liefdevolle relatie. Dit lijdt vaak tot heftige frustraties bij beiden die niet uitgepraat kunnen worden. Vaak zijn er ook problemen in de intimiteit en de seksuele relatie. Toch is ondanks alles het gevoel van wederkerigheid en liefde nog in tact. De liefde en warmte is er wel, maar de communicatie moet duidelijker worden. Daarom kan relatietherapie bij een autistische partner echt heel helpend zijn.

Ieder mens is uniek en autisme is bij ieder mens anders

De verschillen tussen autisme en narcisme

Verschillen in de oorzaak en in de relatiedynamiek 

Autisme is meestal een erfelijk belaste, vroege ontwikkelingsstoornis met een achterstand op het gebied van de emotionele en de sociale ontwikkeling met vaak grillige verschillen in het intelligentieprofiel (disharmonisch profiel). Autisme is vaak erfelijk en je ziet dit vaak in de mannelijke lijn herhalen. Zo kan je schoonvader en diens vader zichtbaar trekken hebben van autisme. Mensen met autisme zijn over het algemeen heel voorspelbaar en eerlijk én zeer betrouwbare mensen. “Afspraak is afspraak en daar hou je je aan”. Zij handelen vanuit een rationele logica, die soms ook nogal eens bijzonder is. Mensen met autisme gedragen zich elders over het algemeen niet anders dan thuis. “ What you see is what you get”. Heftige agressieve reacties zijn bij autisme meestal het gevolg van opgebouwde spanning ( reactief) en niet als levendig spel van uitdaging, zoals bij Narcisme ( berekenend en manipulatief).  En de relatietemperatuur is van een heel andere orde dan bij een relatie met een narcist.

Narcisme heeft toch vaak een sociale opvoedingsachtergrond en kenmerkt zich door doelbewuste emotionele manipulatie van de partner dat het zelfvertrouwen ondermijnt, de partner sociaal isoleert en afhankelijk maakt. Het komt meestal bij mannen voor maar ook bij vrouwen. Ook de ouder-kind interactie kan zeer beschadigend zijn en dit is vaak het moment waarop vrouwen hulp vragen. Vaak met veel vertwijfeling " Zie ik het nu wel goed. Ligt het nou aan mij?"  De Narcist gaat strategische coalities met een kind tegen een ouder of het ene kind wordt groot gemaakt en de ander vernedert. Dit geeft grote sociaal emotionele schade aan het zelfbeeld en de autonomie ontwikkeling van het kind. Kinderen ontwikkelen een slecht zelfbeeld en zijn onzeker en sociaal introvert, of zij identificeren zich met de vader en doen hetzelfde met moeder en met leeftijdgenoten. (generatie-overdracht). Dit alles teneinde de macht over de relatie te behouden. Narcisten kunnen 2 gezichten hebben. Naar de buitenwereld kunnen zij zich zeer voorbeeldig presenteren. Als sensitieve, (overdreven) attente en warm betrokken mensen. Kun jij je nog jouw eerste ontmoeting met de charmante en warme veroveringskunsten herinneren? En daarna de grillige manipulaties in de verkeringstijd. En als je het uitmaakte hoe hij je vervolgens kon stalken om de relatie weer goed te maken? Totdat jij weer toegaf. ( Het krachtenspel om de macht over de relatie) Omdat je je toch weer gevlijd voelde door zijn charme met precies die gevoelige kanten die jij altijd zo graag in hem wilde zien? En hoe de relatiecyclus zich dan weer van voor af aan herhaalde? Nadat je overstag gaat om samen te wonen en jij je eerste kindje krijgt, dan slaat de stemming plots om en mag jij ineens niet meer zo vaak naar je familie en vrienden of worden zei zwart gemaakt teneinde je sociaal te isoleren van belangrijke mensen waar je steun aan hebt. Zo raak je steeds meer sociaal geïsoleerd en kwetsbaar in je zelfbeeld en zit je gevangen (hersenspoeling). Duidelijk is dan wie de macht in de relatie heeft. Het narcistische gedrag wordt in de schoenen geschoven van de partner (externaliseren) waarop de narcist het recht opeist om door te gaan met de machtspelletjes. Slot van het liedje is altijd: " Het is jouw schuld dat hij zich zo gedraagt".  En  kunt op een helder moment hopelijk nog denken  “ Ben ik nou gek of mijn partner?”. Maar om de goede vrede te bewaren trek jij maar weer het boetekleed aan en ga je weer in het gareel. Vaak vangen vrouwen veel op tussen de narcistische partner en de kinderen om de emotionele schade voor de kinderen zo beperkt mogelijk te houden. Een partner met autisme heeft geen flauw idee van dit manipulatiespel en is hier eenvoudig weg niet toe in staat. 

Ik hoop dat je in deze uitleg uit de alledaagse praktijk wat antwoorden hebt gevonden op je vragen.  Overleg gerust eens over jouw persoonlijke situatie en ik maak je een stuk wijzer en daadkrachtiger!

Heb je vragen over je relatie bij autisme of narcisme?

Stel ze gerust en ik denk graag met je mee.

Ja ik wil graag overleg.
autisme of narcistische persoonlijkheid? Stel je vraag.